Kıbrıs

2024’te yaşanacak 10 küresel risk

Dünyanın önde gelen küresel politik risk araştırma ve danışmanlık firması Eurasia Group, 2024’te gerçekleşmesi muhtemel 10 riski sıraladı. New York merkezli kuruma göre 2024, “The annus horribilis” (Latince: Korkunç yıl) olacak. Üç savaş 2024’e damga vuracak: Rusya-Ukrayna Savaşı, İsrail-Hamas savaşı ve ABD’nin kendisiyle savaşı! İşte o rapor…

ABD-ABD SAVAŞI

1- Kasımda başkanlık seçimleri var. Amerika’nın ordusu ve ekonomisi son güçlüyken, siyasi sistemi diğer gelişmiş endüstriyel demokrasilerden daha işlevsiz… ve bu, 2024’te daha da zayıflama tehlikesiyle karşı karşıya. Başkanlık seçimleri ülkedeki siyasi bölünmeyi daha da kötüleştirecek, Amerikan demokrasisini ülkenin 150 yıldır deneyimlemediği bir derecede test edecek ve ABD’nin küresel sahnedeki güvenilirliğini zayıflatacak. ABD siyasi sistemi dikkat çekici derecede bölünmüş durumda ve meşruiyeti ve işlevselliği de buna bağlı olarak erozyona uğruyor.

Halkın kongre, yargı ve medya gibi temel kurumlara olan güveni tarihin en düşük seviyelerinde; Kutuplaşma ve partizanlık tarihin en yüksek seviyelerinde. Eski Başkan Donald Trump düzinelerce ağır suç suçlamasıyla karşı karşıyar. Mevcut Başkan Joe Biden da ikinci döneminin sonunda 86 yaşında olacak. Bu bölünme seçime doğru daha da kötüleşecek.

Kasım ayında kaybetmesi halinde hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağını bilen Trump adaylığı garantilediği andan itibaren Cumhuriyetçi ve Amerikan siyasetini ele geçirecek. Krizlerle kuşatılmış bir dünyada, Trump’ın zafer ihtimali Amerika’nın küresel sahnedeki konumunu zayıflatacak. Trump kazanırsa Biden kabul edecek.

Ancak Demokratlar, Trump’ın hapiste olması gerektiğine inanarak hâlâ gayri meşru muamelesi yapacaklar. Trump kaybederse yenilgiyi kabul etmeyecek. Bunun yerine, sonuca itiraz etmek ve sürecin meşruiyetini sorgulamak için -yasal ya da yasadışı- elinden gelen her şeyi yapacak. Amerika Birleşik Devletleri halihazırda dünyanın en bölünmüş ve işlevsiz gelişmiş endüstriyel demokrasisidir. 2024 seçimleri de kim kazanırsa kazansın bu sorunu daha da ağırlaştıracak.

ORTADOĞU UÇURUMUN EŞİĞİNDE

2-Bölge artık sessiz değil ve uzun süre de öyle olmayacak. Bir tarafta İsrail ve ABD, diğer tarafta İran ve onun dostları ve arada Körfez ülkeleri… Gazze’deki mevcut çatışmanın 2024’te genişleyen çatışmanın yalnızca ilk aşaması olması muhtemel. Gerilimi tırmandırmanın yollarından biri İsrail’in Hizbullah’ı vurma kararı alması olabilir.

ABD ordusunun İsrail’in çabalarına destek sağlayacağı neredeyse kesin; İran da Hizbullah’a yardım edecektir. Yemen’deki Husiler de Kızıldeniz’deki ticari gemilere saldırarak gerilimi tırmandıran bir yol izliyor. Husiler bu yolda devam ederse, Yemen’deki üslerine saldırı olasılığı giderek artıyor ve bu da ABD ve müttefiklerini savaşın daha doğrudan içine sokuyor.

Irak ve Suriye’de faaliyet gösteren Şii milisler de ABD üslerine yönelik saldırılarını sistematik bir şekilde artırdı. Tüm bu yollar küresel ekonomi için risk teşkil ediyor. Son olarak ve belki de en rahatsız edici şekilde, bu çatışma Ortadoğu’da ve diğer yerlerde siyasi ve dini aşırılığı körükleyecek. Savaşla bağlantılı ölümcül şiddet zaten Avrupa’yı vurdu ve ABD de savunmasız durumda.

KRİTİK MİNERALLER SAVAŞI

3- 2024’te dünyanın dört bir yanındaki hükümetler, kritik madenlerin akışını bozan, fiyat oynaklığını artıran ve alt tedarik zincirlerini yeniden şekillendiren korumacı önlemler alacak.

Kritik mineraller, temiz enerjiden ileri bilgi işlem, biyoteknoloji, ulaşım ve savunmaya kadar 21’inci yüzyılda büyümeyi, yeniliği ve ulusal güvenliği yönlendirecek hemen hemen her sektörün yukarısında yer alıyor. Bu temel hammaddelerin çıkarılması coğrafyalar arasında asimetrik olarak dağılmıştır: Dünyadaki lityum (Avustralya), kobalt (Demokratik Kongo Cumhuriyeti), nikel (Endonezya) ve nadir toprak elementlerinin (Çin) en az yarısını çıkaran tek ülkeler bulunmaktadır.

Bu arada, en kritik minerallerin yaklaşık yüzde 60 ila yüzde 90’ı Çin’de işleniyor ve rafine ediliyor. ABD ve Avrupa Birliği gibi gelişmiş ekonomilerin, Çin ile artan teknoloji rekabeti nedeniyle gelişmiş bilgi işlem ve temiz enerji sektörlerini desteklemek için yerli üretimi sübvanse etmeye başlamasıyla, kritik minerallere olan talep son yıllarda arttı. Bu yıl, hükümetler sanayi politikalarını ve ticaret kısıtlamalarını yoğunlaştırırken, kritik maden ithalatçıları ve ihracatçılarından gelen rekabetçi baskılar daha da şiddetlenecek.

EL NİNO

4-Dört yıllık bir aradan sonra, güçlü bir El Nino iklim modeli bu yılın ilk yarısında zirveye ulaşacak ve gıda güvensizliğine neden olacak, su stresini artıracak, lojistiği aksatacak, hastalıkları yayacak ve göçü ve siyasi istikrarsızlığı körükleyecek aşırı hava olaylarını beraberinde getirecek. El Nino, en savunmasız ülkelerdeki en savunmasız nüfusların yaşamlarını ve geçim kaynaklarını tehdit edecek, iç göçü (Afrika, Asya ve OrtaDoğu’da) ve sınır ötesi mülteci akışlarını (Amerika’da) artıracak.

ABD-ÇİN KRİZİ

5- Bu yıl, Amerika Birleşik Devletleri-Çin ilişkileri için bir başka çalkantılı yıl olacak ve birçok rahatsız edici unsur, iki tarafın 2023 yılı boyunca oluşturduğu buzları eritme tehlikesini ortadan kaldıracak.

BÖLÜNMÜŞ UKRAYNA

 

6-Ukrayna bu yıl fiilen bölünecek; bu Ukrayna ve Batı için kabul edilemez bir sonuç ama yine de gerçeğe dönüşecek. Savaş oldukça statik bir çizgiye sahip bir savunma mücadelesine dönüşürken, Rusya en azından Kırım yarımadasında ve Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia ve Kherson oblastlarında (Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 18’i) işgal ettiği toprakların kontrolünü elinde tutacak.

Ancak Rusya artık savaş alanı inisiyatifine ve maddi bir avantaja sahip; 2024’te daha fazla toprak ele geçirebilir. Ukrayna’nın yılın başında askeri güçlerini geliştirmesi ve hem 2024 hem de 2025 için etkili askeri stratejiler geliştirmesi gerekecek. Ukrayna’nın ayrıca başkanlık yönetimi ile geçen yılki karşı saldırının başarısızlığına katkıda bulunan askeri liderlik ve Kiev Belediye Başkanı Vitali Klitschko gibi diğer siyasi liderler arasında büyüyen iç çekişmeyi de sona erdirmesi gerekecek.

Bu yıl, savaşta bir dönüm noktası: Ukrayna insan gücü sorunlarını çözmezse, silah üretimini artırmazsa, gerçekçi bir ordu kurmazsa ve stratejisini yakın zamanda sürdürürse savaşı gelecek yıl gibi erken bir zamanda “kaybedebilir.” Bölünmüş bir Ukrayna aynı zamanda ABD’nin küresel sahnedeki güvenilirliğini de zayıflatacaktır. ABD, Ukrayna’nın kendisini korumasına ve “ne kadar sürerse” topraklarını geri kazanmasına yardımcı olmak için büyük bir güvenlik taahhüdünde bulundu.

YÖNETİLEMEYEN YAPAY ZEKÂ

7- Teknoloji şirketleri kısıtlamalardan kurtuldukça ve çok daha güçlü yapay zekâ modelleri ve araçları hükümetlerin kontrolü dışına yayıldıkça, yapay zekâ yönetişimindeki boşluklar 2024’te belirginleşecek. 2024’te bu yapay zekâ yönetişim boşluğuna dört faktör katkıda bulunacak:

-Siyaset: AI’yle ilgili açık kaynakların yönetiminde anlaşılamayacak.

– Atalet: Yapay zekâ artık “mevcut şey” olmaktan çıktığında çoğu lider, siyasi açıdan daha belirgin önceliklerine yönelecek.

-Teknolojik hız: Yapay zekâ hızla gelişmeye devam edecek ve yetenekleri yaklaşık her altı ayda bir ikiye katlanacak.

-Ayrılma: Teknoloji ilerledikçe, jeopolitik avantaj ve ticari çıkarların artan cazibesi, hükümetleri ve şirketleri, katıldıkları bağlayıcı olmayan anlaşmalardan ayrılmaya teşvik edecek.

ÇİN’İN TOPARLANAMAMASI

8-Pekin’in ülkenin sıçrayan büyüme modeli, mali kırılganlıkları, yetersiz talebi ve güven krizini ele almadaki başarısızlığı, Çin Komünist Partisi’nin meşruiyetindeki boşlukları ortaya çıkaracak ve toplumsal istikrarsızlık riskini artıracaktır. 2023’te kötülüğün derinleştiğine dair uyarı işaretlerinin ortaya çıktığını zaten gördük. Bu yıl ülkeye yeniden yatırım yapma isteği, belirsiz ve çelişkili politika sinyalleri, jeopolitik riskle ilgili artan endişeler ve ÇKP’nin devam eden düzenleyici baskıları nedeniyle azalmaya devam edecek. Dört ekonomik faktör 2024’te toparlanmayı engelleyecek:

-Sıfır-COVID politikası sonrasındaki yeniden açılmadan kaynaklanan rüzgar, yavaşlayan gelir artışı, artan işsizlik ve yerel yönetim mali konsolidasyonu nedeniyle ortadan kalkacak.

-Gayrimenkul sektöründeki zayıflık.

-Dış talebin azlığı. Çin ihracatına yönelik uluslararası talep 2023’e göre daha az dirençli olacak.

-Hükümetin tüm ekonomik sıkıntıların “kafasına vurma” tepkisi ters tepecek ve hükümetin zaten gergin olan idari kapasitesini test edilecek.

ENFLASYON

9-2021’de başlayan küresel enflasyon şoku, 2024’te de güçlü bir ekonomik ve siyasi etki yaratmaya devam edecek. İnatçı enflasyonun yol açtığı yüksek faizler, dünya genelinde büyümeyi yavaşlatacak. Makroekonomik politika tamponlarının büyük ölçüde tükenmiş olması nedeniyle hükümetlerin büyümeyi teşvik etmek veya şoklara yanıt vermek için sınırlı kapsamı olacak, bu da finansal stres, sosyal huzursuzluk ve siyasi istikrarsızlık riskini artıracak.

AVRUPA SİYASETİNİN POPÜLİST ELE GEÇMESİ

10-Pek çok Avrupa ülkesinde aşırı sağ ve popülist partilere verilen desteğin artması, Avrupa’nın savaş sonrası düzenini belirleyen merkezci fikir birliğinin 2024’te çökebileceği endişesini artırıyor.

Diğer Haberler

Başa dön tuşu